NSZZ Solidarność w hołdzie ofiarom pacyfikacji Leżajska przez hitlerowców

NSZZ Solidarność w hołdzie ofiarom pacyfikacji Leżajska przez hitlerowców

28 maja w Leżajsku odbyły się uroczystości związane z 81. rocznicą pacyfikacji Leżajska 28 maja 1943 r. przez niemieckiego okupanta. Rozpoczęły się mszą św. w kościele farnym, następnie uczestnicy przemaszerowali pod pomnik poległych. Tam odczytany został apel pamięci, oddano salwę honorową oraz złożono wiązanki kwiatów.
W uroczystości licznie uczestniczyli mieszkańcy i przedstawiciele władz samorządowych, a kompania honorowa 21. dywizjonu artylerii przeciwlotniczej z Jarosławia, orkiestra wojskowa z Rzeszowa, strzelcy i harcerze nadali jej podniosły, patriotyczny wymiar.
Hołd ofiarom oddali również przedstawiciele NSZZ „Solidarność” leżajskiego Oddziału ZR Marek Hojło i Jerzy Michalak.

Pacyfikacja miasta została bardzo dobrze przygotowana i przeprowadzona w celu rozbicia lokalnych struktur Armii Krajowej i Narodowej Organizacji Wojskowej. Była również odwetem za likwidację groźnego konfidenta Kazimierza Trybki 21 maja 1943 r. Po nocnym otoczeniu miasta ścisłym kordonem w sile ok. 3000 żołnierzy Wehrmachtu, żandarmerii i gestapo aresztowano ok. 300 osób. Zostali on doprowadzeni do budynku Sądu Grodzkiego, gdzie obradowała komisja śledcza mająca stwarzać pozory sądu. Główną rolę w komisji odegrał schowany za parawanem konfident Walerian Mirek, który ilością palców pokazywanych z ukrycia decydował o losie aresztowanych. Jeden palec oznaczał wolność, dwa – obóz, trzy – śmierć, cztery – do dyspozycji gestapo.
W trakcie pacyfikacji zginęło 47 osób : 28 rozstrzelanych na łące probostwa nieopodal zamku, 10 zabitych na terenie miasta przy próbie ucieczki, 2 zamordowanych w siedzibie gestapo w Jarosławiu, 4 zamęczonych w obozie w Auschwitz, 3 zginęło na etapach ewakuacyjnych obozu Sachsenhausen. Dowódca leżajskiej placówki AK por. Rudolf Jaszowski ps. „Lampart” w wyniku niezwykle brutalnego śledztwa zmarł we więzieniu gestapo w Jarosławiu 16 czerwca 1943 r., nie wydając nikogo i nie zdradzając tajemnic organizacji.

źródło: Muzeum Ziemi Leżajskiej

Rekonstrukcja pacyfikacji Leżajska